Reanimeren kun je leren - is dat echt zo?


Waarom een cursus reanimeren?

Je leest, hoort en ziet er overal berichten over: hoe meer mensen kunnen reanimeren, hoe meer mensen er gered kunnen worden. De cijfers zijn duidelijk. Twintig jaar geleden overleefde maar 5% van de mensen die buiten het ziekenhuis een hartstilstand kreeg, nu is dat 20%.
Wij hadden een vrij egoïstische reden om de cursus te doen: echtgenoot heeft door zijn hartritmestoornis een verhoogd risico op een hartstilstand. Omdat we bijna altijd samen zijn is het niet meer dan logisch te zorgen dat ik kan reanimeren. Hij ging mee omdat hij wilde weten wát ik precies zou leren.
Daarnaast stond deze cursus sowieso op mijn verlanglijstje. Ik heb het nog nooit meegemaakt dat het nodig was, maar het lijkt me heel naar om erbij te staan en niet te weten wat je moet doen. Ik wil altijd erg graag helpen, maar dan wel vanuit een basis die me wat zelfvertrouwen geeft. Eigenlijk wil ik ook nog een volledige EHBO-cursus volgen.

Wat leer je precies?

Natuurlijk kan ik alleen vertellen wat wij geleerd hebben, maar ik ga er vanuit dat daar normen voor zijn. Je krijgt les van een erkend instructeur van de Nederlandse Reanimatie Raad (NRR) en het diploma is van de Hartstichting.

Je leert:
  • herkennen en beslissen of er reanimatie nodig is (bij twijfel altijd doen)
  • hartmassage en beademing
  • hoe je een AED moet gebruiken
  • hoe je iemand die op zijn buik ligt omdraait (hoewel dat volgens mij niet bij alle cursussen gedaan wordt)
  • hoe je iemand die nog wel ademt en dus geen reanimatie nodig heeft in de stabiele zijligging legt
  • hoe je iemand helpt die niet kan ademen doordat de luchtweg geblokkeerd is

Oefenen

Herhaling, herhaling, herhaling. Dat werkt nu eenmaal het beste om iets aan te leren en dat was ook hoe het tijdens de cursus werd aangepakt. Eerst zagen we een filmpje waarin ze lieten zien hoe je reanimeert, daarna deed de instructeur het voor op de pop. Vervolgens moesten wij de instructeur iedere stap voorzeggen en daarna mochten we allemaal om de beurt de hele procedure doorwerken en opletten of de anderen het goed deden.

In het kort:
  • kijk of het veilig is om te helpen ('We leiden jullie op tot hulpverlener, niet tot held,' zei de instructeur)
  • schud het slachtoffer zachtjes bij de schouders en vraag 'Gaat het?'
  • als het slachtoffer niet reageert, bel je 112, zet je telefoon op speaker (zodat je je handen vrij hebt om verder te gaan) en legt die naast het hoofd van het slachtoffer
  • maak de luchtwegen vrij (hoofd naar achteren, kinlift)
  • voel, luister en kijk of het slachtoffer ademt
  • als hij niet ademt, zeg je tegen de meldkamer dat je gaat reanimeren
  • hartmassage (30 x) en beademing (2x) en dat blijven afwisselen tot er a. een AED aangesloten wordt (vanaf dat moment doe je wat de AED zegt) of b. professionele hulp aanwezig is
Juist door de voortdurende herhaling zit dit er bij mij in ieder geval wel goed in. Ik vond het ook prettig om op die pop te oefenen, omdat je dan in de praktijk voelt wat je moet doen. De theorie kende ik al langer, maar nu durf ik ook te geloven dat ik het kan toepassen.




AED
Over de AED (automatische externe defibrillator) bestaan heel wat misverstanden. Zo helpt dat ding niet als het hart helemaal niet meer klopt. Het is dus geen draagbare versie van de vooral van televisie en films bekende schoktherapie in het ziekenhuis. Een AED zet het hart juist stil als er sprake is van fibrillatie (waarbij het hart heel snel, maar op de verkeerde manier samentrekt). Eigenlijk was er tijdens de hele cursus dan ook sprake van 'circulatiestilstand' in plaats van hartstilstand, want ook bij fibrillatie stopt de bloedsomloop (omdat het hart niet meer goed samentrekt). Dit is bij ongeveer 40% van de zogenaamde hartstilstanden het geval.
Als de AED is aangesloten, moet er nog steeds gereanimeerd worden, maar je moet doen wat het apparaat zegt.
Aansluiten is niet moeilijk. Er staan tekeningen op de beide elektrodes die aangeven waar ze moeten komen (één aan de linkerkant, boven de tepel, onder het sleutelbeen en één in de rechterzij). Het belangrijkste is dat je zorgt dat de stroom die tussen de twee elektrodes loopt door het hart gaat. Bij jonge kinderen wordt één elektrode op de borst geplakt en één op de rug.
Het apparaat praat en geeft aanwijzingen (raak het lichaam niet aan, druk op de knop om stroomstoot te geven, ga verder met reanimatie, etc.). Er zijn verschillende apparaten in omloop, maar ze werken allemaal ongeveer hetzelfde. Wij oefenden met het aansluiten van het apparaat, terwijl een ander reanimeerde. Ik had voor deze optie graag iets meer aanwijzingen gehad, want nu zaten we elkaar toch een beetje in de weg. Voor zover ik het begrepen heb is het belangrijkste dat de AED zo snel mogelijk aangesloten wordt en moet er daarnaast zo goed mogelijk gereanimeerd worden, tot het apparaat zegt dat je het slachtoffer los moet laten.

Kritische kanttekeningen


Kun je in drie uur goed genoeg leren reanimeren om mensen echt te redden?

Eerlijk gezegd heb ik er mijn twijfels bij. Natuurlijk is stuntelige hulp beter dan niets, maar persoonlijk vraag ik me wel af of wat wij geleerd hebben genoeg is om hersenschade te voorkomen. Vooral het beademen (wat nodig is om zuurstof toe te voegen) bleef erg onderbelicht en bleek ook lastiger te zijn dan je zou denken. Omdat wij een heel persoonlijke reden hadden om de cursus te volgen, zit ik nu eigenlijk met meer vragen dan voor ik de cursus deed.
Op Curaçao is de gemiddelde aanrijtijd van de ambulance een stuk langer dan bij ons (40 minuten, heb ik ooit ergens gelezen). Stel dat echtgenoot een hartstilstand krijgt: hoe is hij er dan na 40 minuten aan toe? De instructeur kende gevallen waarin 2 uur lang gereanimeerd was en waarbij de patiënt het overleefde. Hij bagatelliseerde de angst om in een kasplantje te veranderen, maar die angst is bij echtgenoot toch wel aanwezig.
'Ik ben niet bang om dood te gaan, maar wel om patiënt te worden,' is zijn instelling en hij is niet de enige die er zo overdenkt.

Niet reanimeren?

Ik ergerde me er dan ook aan dat de instructeur aangaf dat een burgerhulpverlener zelf mag kiezen of hij een niet-reanimerenpenning negeert of niet. 'Als je het voor jezelf niet waar kunt maken om niet te reanimeren, doe je het gewoon wel. Dat zal niemand je kwalijk nemen.'
Toen ik opmerkte: 'Behalve het slachtoffer zelf dan' (want mensen dragen zo'n penning niet voor niets), was zijn antwoord dat ze in een rechtszaak geen poot hebben om op te staan. Ik had geen zin in een discussie, maar vind die houding knap respectloos. Als mensen (met zo'n penning of een tatoeage) duidelijk aangeven hoe ze er over denken, dan hoor je dat te respecteren.
Wel was ik het eens met het instructieboekje waarin staat dat je geen tijd moest verspillen met zoeken naar een niet-reanimerenverklaring (maar controleren op zo'n penning, die aan een ketting om de nek gedragen wordt, lijkt me een kleine moeite).

Is zo'n reanimatiecursus zinvol?

Afgezien van bovenstaande twijfels, denk ik dat het zeker zinvol is om een reanimatiecursus te volgen. Het kost je maar een paar uur en een paar tientjes (wij betaalden 40 euro, herhalingscursus kost 20 euro) en je oefent in ieder geval genoeg om te durven helpen als er iets gebeurt.
Voor mensen die een hartstilstand/circulatiestilstand krijgen is het ook belangrijk dat zo veel mogelijk mensen kunnen reanimeren, want hoe eerder er begonnen wordt met hartmassage, hoe kleiner de kans op hersenschade is. Na 6 minuten is het in principe te laat (in Nederland is de gemiddelde aanrijtijd van ambulances 15 minuten). Bovendien is het fijn als er meer mensen zijn die weten wat ze moeten doen, zodat er afgewisseld kan worden (reanimeren is zwaar en vermoeiend).
Na afloop van de cursus krijg je een diploma, dat je in principe elk jaar (maar in ieder geval binnen twee jaar) moet verlengen door een herhalingscursus te volgen. Met het diploma kun je je ook aanmelden als Burgerhulpverlener. Als je dat doet kun je opgeroepen worden om in jouw omgeving te helpen als dat nodig is.
Bij de Hartstichting kun je zoeken naar cursussen in je eigen regio.

(bovenste foto van Pexels.com, onderste van mij)

Geen opmerkingen:

Een reactie posten